Het is dan toch gelukt: er is een nieuw college geïnstalleerd. Voor velen verrassend hoe de partijen, alledrie met weer meer stemmen uit de verkiezingen gekomen, elkaar hebben gevonden. En zich daarover uiten met warme woorden als 'we konden open met elkaar spreken', 'geen verborgen agenda's', 'we hebben vertrouwen in elkaar, we willen er samen tegenaan'. Men staat voor een respectvolle omgang, merkbaar in goede persoonlijke omgangsvormen en bejegening. Men wil in stellingnames het belang van en de omgang met de minderheid meewegen, met respect voor elkaars standpunten. Het was niet altijd zo, maar niettemin: hulde!

Het bestuursakkoord kreeg de titel 'Samen verantwoordelijk'. Niet origineel of inspirerend, maar altijd nog beter dan 'samen voor mekaar', 'schouder aan schouder worden we ouder' of de strijdkreet van de Drie Musketiers. Toch geeft het kernachtig weer waar men voor gaat: samenwerking tussen coalitiepartijen, met de oppositie, en vooral met de samenleving. Dat is voor velen wel wennen, zoals ook bleek bij de raadsbehandeling. Het CDA liet kritiek doorklinken: de provincie zal zeker de financiële positie van de gemeente in de gaten houden; wethouders kunnen best binnen de eigen gemeente worden gevonden, en het CDA zal er streng op toegezien dat mevrouw Groot en de heer Westerbroek hier komen wonen. De VVD wilde het liberale kruit nog droog houden, de PvdA maakte geen gebruik van de spreektijd.

Een van de mooiste woorden las ik in de portefeuille van de burgemeester: 'burgerkracht'. Dat is bij hem in goede handen kan iedereen constateren die zijn twitter- en/of facebookberichten volgt. Het zal denk ik een sleutelwoord worden voor de komende periode. ChristenUnie, ABO en SGP hebben dat goed begrepen in teksten als 'inwoners ruimte bieden maar als gemeente wel betrokken blijven en waar nodig faciliteren, minder regels, koersen op draagvlak, zoveel mogelijk van onderop'' enz. Het nieuwe college wil richting geven door een globaal beleidsakkoord. Iets verderop lees ik dat men een open houding en werkwijze wil hanteren waarin partijen/fracties elk voorstel (buiten wat B&W aandragen) afmeten aan de eigen politieke en inhoudelijke beoordeling. Dit is aan de ene kant een wijze benadering: daarmee kun je gevoelige standpunten uit het verleden afwegen op het moment dat er een echt besluit moet worden genomen. Dat biedt manoeuvreerruimte, en kan zelfs kloven overbruggen tussen welke partij ook maar. Goed voorbeeld is denk ik hoe men schrijft over het windmolenproject. Tegelijkertijd ligt hier natuurlijk de grote proef op de som: blijft bij de andere zaken de oude oppositie dan niet gewoon overeind? Men heeft dat zelf ook wel aangevoeld, want de nieuwe benadering wordt na een jaar geëvalueerd. Een curieus punt in het akkoord.

Het genuanceerde standpunt over bestuurlijke schaalvergroting valt ook op. Men houdt voorkeur voor een bestuurlijke fusie van Hattem, Heerde en Oldebroek, zo mogelijk met Elburg. Maar als van Hattem of Heerde nu niet snel (in mijn woorden) duidelijkheid komt dan wordt de partnerkeuze heroverwogen. In Hattem en Heerde is men gewoon opnieuw begonnen met nadenken, en je kunt dan niet nog eens vier jaar wachten of men misschien nog met ons iets wil. Ook een eventuele koersverlegging naar het westen brengt voor Oldebroek vertraging, maar dat is onontkoombaar.

Er is een akkoord met mooie grondtonen. Ik ben vooral benieuwd naar de beoogde nieuwe verhouding tussen samenleving en overheid: pakt de samenleving dat ook op? Kan de overheid overtuigen? Er zijn veel mensen van goede wil, maar de concrete situatie bepaalt of men zich wil binden aan een nieuwe taak. Dat is een ervaring die breed wordt gehoord in klankbordgroepen, mensen van Stichting Present, in de zorg, enz. Er is veel psychologie, creativiteit, geduld en vooral tijd nodig. Meer gedeelde verantwoordelijkheden vragen om scherp onderscheid, want als iedereen (een beetje) verantwoordelijk is is ook niemand verantwoordelijk, een les van de vuurwerkramp in Enschede. Dus bij gezamenlijke intenties en een goede rolverdeling moet ook de verantwoordelijkheid helder blijven.

Van welke kant moet de grootste verandering komen? Als burger hoop je op een sterk bestuur met een goed oog voor wat er nodig is, ook in sociaal opzicht. Een bestuur dat de burger niet onnodig voor de voeten loopt, en tegelijk bestuurlijk lef heeft om knopen door te hakken die noodzakelijk zijn voor de toekomst. Maar bij de maatschappelijke veranderingen die zich voltrekken is 'de politiek' maar één speler. Die veranderingen zijn ook veel breder dan bestuur en politiek, vraag het aan sportclubs, kerken, onderwijs, zorginstellingen, bedrijven. De kop kan dus evengoed zijn: 'Nieuwe samenleving'.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)