Een tijd geleden begon het me ineens op te vallen dat steeds meer mensen vriend van me wilden worden. Ik was eerst verbaasd, want ik had niet de krant gehaald met een prestatie, had ook geen grote prijs in de vriendenloterij gewonnen (zal ook nooit gebeuren trouwens). Veel van die mensen had ik nooit ontmoet, de meesten kende ik zelfs niet. Het was op Facebook, dus ik kreeg al gauw in de gaten dat dit fenomeen zelf mensen selecteert en aan je voorstelt. Beetje teleurgesteld was ik natuurlijk wel, maar het houdt me bescheiden.

Grappig al die nieuwe relaties. Influencers hebben volgers, sociale media kennen vrienden. Maar het gaat verder. Zodra je met iemand FB-vriend wordt kom je op enig moment digitaal in contact met de familie, vrienden, collega’s of andere relaties van die persoon. Spreek je bijvoorbeeld met een neef af FB-vriend te worden dan kun je ineens berichten krijgen van volslagen onbekende mensen die een relatie met je neef blijken te hebben. Je zou zo’n persoon even kunnen bellen met de vraag of zij/hij het echt wil, maar durft die dan te zeggen ‘Nee hoor, ik wil jou helemaal niet als FB-vriend’? Eindresultaat kan een gigantische vergaarbank zijn van ‘vrienden’. Opschonen of ‘ontvrienden’ kan dan handig zijn.

Gelukkig komt het nog steeds voor dat iemand ‘echt’ vriend van me wil worden. Voor sommigen misschien ongelooflijk, ik verbaas me er zelf ook wel eens over, maar er moet ruimte blijven voor de waarheid. Dat zijn natuurlijk niet altijd vrienden in de echte betekenis van het woord. Dus FB-vrienden kunnen allerlei relaties zijn die geen vriendschap in zuivere zin inhouden. Dat merk je ook aan berichten. Want sommige mensen komen met teksten waarvan je snapt: dat is voor pa of ma of een andere ‘intieme’ relatie bedoeld (‘Hoe laat komen jullie vanavond?’). Bijna iedereen in de kring van FB-vrienden kan dan meekijken. Bij sommige berichten bedoeld voor de inner circle voel je je haast ongevraagd voyeur.

Ondanks deze wat kritische waarnemingen blijven digitale communicatiemogelijkheden voor heel veel mensen enorm waardevol. Ze helpen je om in contact te blijven met je netwerk, zijn - zeker voor ouderen en eenzamen - het middel om niet geïsoleerd te verpieteren op je eigen vierkante meters. En niet te vergeten de hulplijnen van diensten die je kunnen helpen bij eenzaamheid, ellende, of concrete nood. Er wordt veel ergernis geuit over de bagger die via sociale media kan meekomen, en terecht. Toch hou ik er rekening mee dat onder die gifspuwers er ook redelijk normale mensen voorkomen, maar die ontgoocheld, verbitterd, opstandig raakten of radicaliseerden door onrecht, onbegrip, het gevoel niet meer mee te tellen.

Echte vrienden blijven natuurlijk het belangrijkst; het zijn relaties om te koesteren. En juist dat begint in deze tijd te knellen. Ook met hen kun je digitaal contact onderhouden (gelukkig), maar het verschralen van de life-ontmoetingen wordt steeds sterker voelbaar. Dan kunnen ook andere relaties het ontbreken ervan opvullen of verzachten. Mijn wens is dat juist de gewone contacten, vriend of niet, weer life mogelijk zullen worden. Contacten met inhoud. Geen anonimiteit, geen koude teksten, maar elkaar weer in de ogen kunnen kijken, op de schouder slaan, of ander gezond fysiek contact. Ik wens alle lezers toe dat het een zinvol, harmonieus, gezond en gelukkig nieuw jaar mag worden!

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)