Er is een macht om ons heen die grote invloed op ons heeft: de optelsom van wat andere mensen ons voorhouden. Mediamensen bedoel ik. Soms is dat simpelweg hun eigen keuze of voorkeur. Vaak is het goed dat ze het met ons delen. Het is leuk te horen dat er een witte neushoorn is geboren, hoopgevend te weten dat het Trumpkamp afbrokkelt, of essentieel te zien hoe het coronabeleid werkt. Voor journalisten en redacteuren is het hun beroep om dit nieuws te ordenen en door te geven. Daarnaast worden we overspoeld met teksten van mensen die zelf aandacht willen, of die alleen al verdienen als je hun digitale bericht aanklikt.

Wat de mediamensen voor ons selecteren heeft effect op ons, daarover praten we of maken we ons bezorgd, daaraan ergeren we ons of daardoor laten we ons bang maken. Iemand schreef: hoe komt het toch dat we zo vaak negatieve gesprekken hebben? Je zit als familie gezellig bij elkaar te genieten van een etentje, maar het duurt niet lang of het gesprek wordt een klaagzang over wat er zoal mis is om ons heen. Je kent het wel: met mij gaat het goed, maar met Nederland en de wereld niet. Goed nieuws maar ook nieuws dat er toe doet blijft een schaars en kwetsbaar goed.  

De vrijheid van meningsuiting en een open communicatiemaatschappij zijn een zegen. Maar het heeft een keerzijde. Als hoogstindividuele denkers zijn we enorm verschillend. We laten ons te vaak wijs maken dat we overal een mening over moeten hebben. En niet ieder van ons laat zich voeden door betrouwbare bronnen, of is in staat tot een afgewogen en objectief oordeel. Je ziet het in de tegengestelde meningen over coronamaatregelen, de verkiezingsuitslag in Amerika, enz. Een discussie kan zomaar ontaarden in verwijten of sneren naar degene die er anders over denkt. En zo kunnen gesprekken gemakkelijk een negatieve lading krijgen, spanning oproepen, of erger. Je kunt niks zeggen of er is wel weer iemand die dat bestrijdt. Tegelijk scherpt dat soms wel je eigen visie, want met goed luisteren help je jezelf.  

Niet lang geleden riep minister-president Mark Rutte tijdens een persmeeting op om nou niet morgen deze maatregelen meteen te gaan uitpluizen en bekritiseren, omdat we daarmee onszelf niet verder helpen. Voor zover ik weet heeft geen enkel medium zich op die uitspraak geworpen. Maar zijn oproep heeft ook geen effect gehad, want het fileren, bekritiseren en ridiculiseren ging op veel media direct erna door als vanouds. En dat gebeurt natuurlijk ook bij het aanstaande vuurwerkverbod, eventuele versoepeling van coronamaatregelen, de selectie van wie het vaccin t.z.t. het eerst mag krijgen enz. enz. Het gaat niet alleen om een eigen mening, het lijkt er vaak ook op dat we een kop van jut nodig hebben, een plaspaal, een schandblok om ons op af te reageren.

Nieuws werkt dus niet altijd iets positiefs uit. Het hangt er wel vanaf waar je naar kijkt. Er is nog wel degelijk goed en mooi nieuws. Maar we moeten onszelf wel de ruimte geven dat te willen zien, te benadrukken, door te geven. In ons land komt de minister-president gewoon op de fiets naar zijn werk. Dat is wat anders dan met een cordon van lijfwachten en in een bomvrije limousine met tegen raketten bestendig plaatstaal. Iedereen hier kan wel een politieke club vinden waarin je je eigen idealen herkent, en het poldermodel zorgt voor draagvlak. Wij hoeven niet bang te zijn dat bij de volgende verkiezingen onze sterke solidaire gezondheidszorg wordt afgeschaft. En voor wie in deze tijd van gedwongen thuiszitten even een opvrolijker nodig heeft: kijk op youtube eens onder Colt Clark and the Quarantine Kids. Categorie: opvrolijkend nieuws. Deze tip kost je niks.  

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)