Een film over twee pausen, kan dat een goed verhaal opleveren? Zo was mijn eerste reactie toen ik erover las. Totdat ik een paar recensies tegenkwam waarin er iets meer over werd verteld. We bleven nieuwsgierig en besloten te gaan kijken. Dat was in het Fraterhuis te Zwolle, op de klank af ook nog eens een passende naam bij deze film. We raakten direct geboeid. Het was een leerzame film, buitengewoon goed gespeeld, ik heb lange tijd niet zo gelachen en we waren niet de enigen die af en toe zaten te hikken.  

Het bijzondere is dat de makers van de film geen goedkope karikatuur hebben neergezet. Ze hebben zich goed verplaatst in de werkelijkheid van het gebeuren in en rond het Vaticaan en het leven van een paus in die wereld. Met veel respect voor de zuivere intenties en het Godsgeloof van de hoofdpersonen. Dat betekent niet dat de pijnlijke kanten worden verdoezeld. Zowel zaken als de arrestatie wegens fraude van een hooggeplaatste medewerker, maar ook de worstelling van de kerkleiding in het omgaan met de misbruikschandalen worden evenwichtig en eerlijk aan de orde gesteld. Belangrijk te weten: het is geen documentaire, maar een film, dus er zullen dingen zijn ingevuld op basis van inschatting. Maar tegelijk: de standpunten en uitspraken van de beide pausen zijn gebaseerd op werkelijk door hen gesproken en geschreven teksten.

Het verhaal begint in de tijd dat de Duitse kardinaal Joseph Ratzinger wordt gekozen tot paus, en de naam Benedictus aanneemt. Bij de stemming daarover (je weet wel, waarbij buiten de mensen staan te wachten op welke kleur rook er uit de pijp zal komen) kreeg een andere kardinaal, Jorge Bergoglio, een Argentijn, ook al een opvallend aantal stemmen. Maar goed, het wordt dus Benedictus. In diens latere jaren voelt Benedictus zijn krachten afnemen, hij wordt echt oud, zijn linkeroog ziet nauwelijks nog wat. En hij maakt zich zorgen over de ontwikkelingen in de wereld en het antwoord dat de kerk daarop kan geven, zou moeten geven. Hij overweegt af te treden. Juist dan komt kardinaal Bergoglio hem bezoeken met een brief in de hand waarin hij zijn ontslag vraagt; Bergoglio wil weer meer gewoon onder de mensen werken.

Tussendoor wordt ook nog even via flashbacks een kijkje gegeven in de periode van de dictatuur in Argentinië onder Videla. Politieke gevangenen werden toen soms boven de oceaan uit een vliegtuig gegooid, wat we nog kennen van de rechtszaak tegen voormalig piloot Julio Poch. In die geschiedenis zitten veel leerzame elementen, interessant genoeg  misschien voor een les maatschappijleer in het middelbaar onderwijs. Aan de andere kant zijn er veel integere, existentiële geloofsvragen over de bedoeling van God in een mensenleven. Er zitten zoveel dingen in deze film dat ik hem nog wel een tweede keer wil zien.   

Het zou niet fair zijn de afloop van de film hier te beschrijven. Indrukwekkend is hoe de verschillende mannen - ze spreken dat over en weer ook uit - elkaar op een bijzondere manier vinden, ook in hun openheid over dingen die ze fout hebben gedaan, of waarover ze zich schuldig voelen. En wat een humor zit er in de film, soms fijntjes, soms uitbundig. Bijvoorbeeld als de chauffeur van de pauselijke taxi wordt gespeeld door een acteur die met zijn bekende kop vaak in films voor de bad guy speelt. Maar geweldig is ook hoe de culturele achtergronden van de beide mannen, de Duitse en Argentijnse volksaard, een rol spelen.  

Kortom: een heerlijke film, leerzaam, boeiend, vermakelijk, indrukwekkend. Het acteerwerk van de beide hoofdrolspelers is zo goed, en ze lijken zo veel op de echte pausen, dat je je af en toe in de werkelijkheid voelt. Kies niet voor je tablet of tv, maar ga naar het grote doek, dat maakt extra indruk bij verschillende scenes. Je hoeft zeker niet rooms-katholiek te zijn om van deze film te genieten en ervan te leren. Nog een laatste zetje: wel eens een paus de tango zien dansen? 

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl