Oliebollen kunnen voor je liggen, maar je moet ze eten om ze te kunnen testen, om te weten of ze lekker zijn. Voor nieuwe haring, wijnoogst en een heleboel andere dingen geldt hetzelfde. Logisch dat we dat van een nieuw jaar niet zeggen, je weet immers pas als het voorbij is hoe het was. En nog in december kan je leven een draai krijgen door iets heel moois of iets verdrietigs. Goede voornemens, plannen om iets nieuws aan te pakken, of iets wat je al doet beter te gaan doen zijn misschien door dat besef altijd wat vrijblijvend.  

Het klinkt goed om tegen je vrienden te zeggen “in het nieuwe jaar ga ik meer sporten, en minder vet eten”. Minder roken, vaker een bezoekje brengen aan X (en nog veel meer) horen ook in zo’n rijtje. Dat is beter dan niet na te denken over je leven, over wat goed gaat, wat beter kan. Als mensen over de toekomst nadenken is dat vaak weer met zorgen over hun relaties, hun financiële situatie, het sombere wereldbeeld. Ja, ik generaliseer, want iemand die gezondheidsproblemen heeft, geen werk, of juist iemand die in het geld zwemt, trouwplannen heeft of een wereldreis gat maken zal hier anders in staan.

Wie zichzelf serieus neemt in zijn of haar goede voornemens zou eigenlijk geheugensteuntjes moeten hebben. Bijvoorbeeld in je agenda, en dan om de maand noteren: hoever ben je ermee?’. Of: hoe zag je eetpatroon er deze week uit? Of: wordt het nog wat met die beweegplannen van je?’ Maar - linksom of rechtsom - het hangt natuurlijk altijd af van zowel de ernst van je voornemen als de bereidheid dat in de loop van het jaar ook af en toe te checken. En je hebt mazzel als ook mensen in je omgeving je daar al dan niet fijntjes aan herinneren. 

Nog leuker, zinvoller is het als we dat ‘checken’ ook toepassen op ander gedrag. Ik weet niet wat u of jij lezer zoal tegenkomt, maar ik zie en hoor veel over bezorgdheid over het cement in de samenleving. Of we nog wel een boodschap aan elkaar hebben. Over hoe mensen soms op van alles en nog wat reageren zonder eerst de moeite te doen om te checken wat die ander echt gezegd heeft of überhaupt bedoelde. Of dat we de moeite nemen te controleren of het nieuwtje dat digitaal rondgaat wel uit een betrouwbare bron komt, enzovoorts. Er zou al veel gewonnen zijn als mensen zich de vraag zouden stellen ‘moet ik hier eigenlijk wel een mening over hebben?‘ En een hele moeilijke: ben ik in staat naar een ander te luisteren, kan ik van een ander nog wat leren?

Dat laatste is misschien ook wel aardig als voornemen. Bepaalt mijn smartphone mijn kijk op de wereld, of praat ik nog wel eens met anderen over wat er om ons heen gebeurt, hoe ik me voel, hoe hij of zij zich voelt? Vandaag las ik dat is aangetoond dat we geneigd zijn wat achter ons ligt snel te vergeten, en meer te letten op het hier en nu. Onze herinnering is niet alleen verbleekt (sterk voorbeeld: aan de MH-17-ramp), ook de emotie die bij sommige zaken speelde (b.v. kwaadheid over het geld dat Griekenland kreeg) lijkt weggeëbd. Als verklaring wordt genoemd dat we overspoeld worden door nieuwe feiten waardoor de vorige naar de bodem van het geheugen zakken. Ik herken dat. Maar vooruitkijken, of beter: vooruit denken is toch ook heel belangrijk.

Oké, genoeg gefilosofeerd. Ik neem me voor weer eens kritisch te letten op waar mijn tijd naartoe gaat. Misschien stop ik wel eens met eh ….. ja, waarmee? Ik las een denkpauze in. Want eerst ga ik me richten op de test van appelbeignets, die winnen het bij mij van de oliebollen en appelflappen. Toch mooi meegenomen dat we hier op de Veluwe enkele uitstekende bakkers ervan hebben. Daar heb ik geen AD-panel voor nodig, dat heb ik het afgelopen jaar zelf eens flink getest. Graag wens ik iedere lezer een zelfkritisch, leerbaar, bewust en gezegend 2018 toe!

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)