021

Gelukkig, we zijn weer gelukkig. Dat weten we zelf niet, daarom laten we het onderzoeken. En zo kon het ANP vorige week melden dat wij – nou ja, 90 procent van ons dan – gelukkig zijn. Dat klinkt bekend, omdat we dat wel vaker laten onderzoeken. Want stel dat je ongelukkig wordt zonder het zelf te weten of te beseffen. Fijn dus dat er bureaus zijn die ons bij de les houden. En ik hoop van harte dat u niet bij die 10 procent niet-gelukkigen zit. Zou dat trouwens hetzelfde zijn als ongelukkig-zijn? Toch wordt ook van allerlei kanten de vraag gesteld: hoe komt het dan dat wij zo klagen? Ai, pijnlijke vraag. Ik heb wel enkele vermoedens.

Eerst maar eens naar een deskundige luisteren. Zoals Patrick van Hees, de Nederlandse geluksprofessor. Hij zegt er een heleboel zinnige dingen over. Zoals: we zijn getraind om negatieve dingen eerder te zien dan positieve, omdat we ons daartegen willen wapenen. En we benutten graag ons grondwettelijk recht om te klagen (u kent het onder de naam Vrijheid van meningsuiting). We focussen overdreven op het negatieve, omdat media meestal die zaken vermelden. Als het daarbij om ‘het nieuws’ gaat krijgt overwegend datgene aandacht wat mis gaat. En als er iets positiefs gebeurt presteren sommige media het daar toch een vraagteken achter te plaatsen of het van een suggestieve kop te voorzien. Alsof iets moois per definitie verdacht is.

Bekend voorbeeld is de vaak bejammerde gezondheidszorg. In weinig landen is die zo goed geregeld als in Nederland, en ik mag dat regelmatig van dichtbij meemaken. Toch is het beeld bij velen negatief, omdat er knelpunten zijn, soms schrijnende, en die krijgen (terecht) de aandacht van politici en media om tot verbetering te komen. Daarom zijn dergelijke cijfers over ons gelukkig wel nuttig om geklaag te relativeren, maar natuurlijk juist ook een aansporing om niet passief in je eigen geluk weg te kruipen. Het zou kortzichtig en dom zijn om mensen die niet gelukkig zijn weg te zetten alsof het niet nodig is ongelukkig te zijn. Of het nou om werk, inkomen, gezondheid, huisvesting of wat dan ook maar gaat, de inzet moet blijven misstanden te bestrijden en terug te dringen. Geluk gun je immers iedereen.

Tegelijk bestaat er vermoed ik bij teveel mensen een vreemde schroom voor het je uiten als gelukkig mens. Natuurlijk, op sociale media stallen velen hun welzijn breed uit: zie mij eens met mijn vrienden achter het glas, kijk eens naar mijn leuke gezin, hoe ik een appeltaart bak, onze nieuwe loungeset in de tuin, enzovoorts. Maar er zijn ook veel mensen die de gedachte volgen dat je toch niet iedereen gaat vertellen dat je gelukkig bent? Dat doet een normaal mens toch niet? Soms bekruipt je het gevoel dat er bij nog teveel landgenoten dit vreemde taboe bestaat. Durven we het aan om echt onder ogen te zien hoeveel goeds er in ons eigen leven, in ons land bestaat? Durven we zaken in balans te houden, door het negatieve dat er natuurlijk soms wel degelijk is het goede niet te laten overwoekeren?

Leuk is dan wel weer te lezen wat mensen gelukkig kan maken. Zo toont het onderzoek aan dat relaties een belangrijke geluksfactor vormen. Of het weer: lekker in het zonnetje, heerlijk. Maar grappig dat juist in landen waar de zon regelmatig schijnt mensen niet gelukkiger zijn dan in de top van gelukkige landen. En dat zijn vaak ‘koude’ landen, zoals het onze. Tijdelijk geluk is voor de een het bericht dat leggings weer mogen, mits ze een motiefje hebben. De ander is blij dat Patrick Kluivert geen schuiverd eh.. sliding heeft gemaakt door geen onderdak te bieden aan de dief van de Van Gogh-schilderijen. Kortdurend geluk kent ook de man die trots naar zijn ingeruilde auto kijkt, maar na een jaar er een trap tegenaan geeft als in een haarspeldbocht op de Gross Clockner de motor het begeeft.

Om positief af te ronden: aardig zijn voor elkaar kan enorm bijdragen aan een positieve sfeer waarin mensen zich gelukkig voelen. Wij hebben dus wel degelijk zelf een enorme invloed op ons eigen geluk, en op dat van anderen. Ben je gelukkig? Zeg het tegen jezelf. En vertel anderen waarom. Het kan aanstekelijk werken. Misschien dat we als land dan nog verder stijgen in de ranking van gelukkige landen. Maar u en ik lezen ons geluk niet af van lijstjes die anderen maken. Toch?

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)