TOEKOMST BEPALEN

Het is zover. In december hadden we er al de mond vol van, maar toen ging het nog om goede wensen voor wat moest komen. Maar nu is het er dus, dat nieuwe jaar. Wat zal het brengen? Van welke toekomst is het een begin? Dat woord toekomst kunnen we heel verschillend beleven. Het kan een beladen woord zijn, als iets dat op ons afkomt, een onontkoombaar en onzeker lot. De een zal vol positieve verwachtingen zijn, enthousiast vooruitkijken en wijzen op mooie dingen, zoals de nagellakactie van Tijn, een oplevende economie, of de onbegrensde mogelijkheden van informatietechnologie. De ander zal vooral bezorgd zijn of somberen over de wereldbedreigingen, het uiteengroeien van mensen, enzovoorts. Een derde zoekt de balans tussen het mooie en het verwelkende.

We weten niet hoe het zal gaan. Maar we mogen wel het goede verwachten. Afgelopen jaar werd extreem gevuld door allerlei zorgelijke ontwikkelingen en gebeurtenissen. Maar juist in de laatste weken van 2016 hoorde ik heel voorzichtig ook iets anders doorklinken. Tegelijk met het negativisme en gescheld kon je van links tot rechts ook het besef merken dat we elkaar ook in een negatieve spiraal kunnen praten. Ondanks vette koppen die ons van bepaalde media toespatten over aanslagen, misdaden, onrecht, racisme enzovoorts, kon je nu meer mensen horen die tot voorzichtigheid maanden. Al dan niet onder invloed van de Kerstgedachte viel het tegengeluid me op: laten we vooral oog houden voor de mooie zaken, vrijheid, gastvrijheid, goede voorzieningen, materiële voorspoed. Of, zoals koning Willem-Alexander het zei in zijn Kersttoespraak: boosheid kan geen eindstation zijn.

Het gezegde ‘verbeter de wereld, begin bij jezelf’ klinkt sleets. Maar het legt wel iets in onszelf bloot. Want het zit behoorlijk in ons verankerd om bij kritiek, ongenoegen naar anderen te wijzen. ’Ze’ moesten daar wat aan doen, ‘ze’ moesten zich schamen’, ‘ze’ moesten zelf maar eens….. En met die ‘ze’ gaat het dan meestal over ‘de’ (ook al zo’n woord) politiek, de banken, de media, het kapitaal. Of tegen groepen: moslims, vluchtelingen, christenen, de elite. Maar nu merk je heel voorzichtig dat mensen zich realiseren dat je je ook zou kunnen matigen, niet onnodig olie op het vuur van de discussie gooien. We zijn best in staat om zelf iets bij te dragen aan een betere wereld. Niet door de stijl van de Youp’s en hun maatschappij-kritische conferences over te nemen. Maar door tegenstellingen binnen proporties te houden, door mee te helpen om te deëscaleren in discussies die dreigen te ontaarden in scheldpartijen. Door verder te komen dan alleen Trump-Erdogan-Rutte-Wilders-Sylvana Simons-discussies.

De vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar vreselijk doorgeschoten. Want welk voorbeeld geven we de volgende generatie als we onze betogen bijzetten met grofheden, en onze kritiek op personen meteen verpakken in denigrerende wegzetterij? Je kunt met allerlei mensen van mening verschillen, maar we hebben toch altijd geleerd dat inhoudelijke, zakelijke kritiek sterker is en meer effect heeft als we dat scheiden van de persoon over wie het gaat? De toekomst van de wereld ligt niet in handen van gewone burgers als u en ik. Wat we wel kunnen doen is een beetje licht verspreiden in onze persoonlijke contacten. In ons huis, naar de buren, in de straat, in ons dorp. Het nieuwe jaar 2017 is een geschenk. Laten we dat koesteren, er zorgvuldig mee omgaan.

Van de uitdrukking ‘nieuwe ronde, nieuwe kansen’ kunnen we werk maken. In positieve aandacht voor elkaar, het bevorderen van vrede, het zoeken van verbondenheid . Aan de toekomst bouwen op micro-niveau zou je het kunnen noemen. Ik zie ernaar uit. Want er is zoveel moois in het leven. Luisteren naar elkaars gevoelens en argumenten, en elkaar willen begrijpen. En als je het niet eens bent niet de sociale loopgraaf in duiken, maar de ander blijven respecteren. Graag wens ik u dus een mooie toekomst, te beginnen met vandaag. Maar waarschijnlijk was u al eerder begonnen.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)