In de serie 'over de wieg tot en met het graf' gaat uitvaartondernemer Herma van Zalk met verschillende personen in gesprek. Zij krijgen indringende en intieme vragen voorgelegd over het leven en de dood. De interviews zijn heel verschillend en zeer persoonlijke verhalen.


Onbezorgde jeugd
boswegIn een idyllisch boerderijtje, gelegen aan een smal zandweggetje tussen Elburg en Oldebroek, spreek ik bij de brandende houtkachel Willeke (27), Daniëlle (24) en Mark (20). Ze groeiden op in deze landelijke omgeving, speelden in het bos en reden er met hun pony's en wagentje. Hun jeugd was onbezorgd tot hun moeder Rolina in 2003 ernstig ziek werd. Na een operatie en bestralingen werd ze gezond verklaard, het leven lachte het gezin weer toe. Toen Rolina viereneenhalf jaar later opnieuw klachten kreeg vertelde de arts dat de kanker weer terug was. Een chemokuur volgde en ze vertrouwden er op dat het ook nu weer goed zou komen...


Schouder eronder zetten
Niets was minder waar, genezing bleek niet meer mogelijk. Het was onvermijdelijk dat onze moeder zou gaan sterven. Na het gesprek met de specialist stond voor Willeke de wereld even stil 'de grond verdween onder mijn voeten'. Ook bij Daniëlle en Mark kwam de boodschap hard aan. In het dagelijkse leven veranderde er eerst niet veel, wel droeg iedereen een extra steentje bij in het huishouden. 'Schouders er onder' en samen proberen 'te genieten' van de tijd die ons nog gegeven was, werd het motto. Rolina's laatste wens, een tocht met een hete luchtballon, werd vervuld. In bijzijn van familie en vrienden steeg de ballon op vanuit onze tuin en maakte ze samen met onze vader Marten, haar zus en zwager een onvergetelijke ballonvaart.

Geen praters
Echt praten over haar naderende einde deden we niet, alleen als er een directe aanleiding voor was. We zijn niet van die praters en zeker niet over gevoelens! We verwerkten elk het verdriet op onze eigen manier. Verder ging ons leven gewoon door: Willeke was van school en werkzoekend, Daniëlle kreeg haar diploma als verpleegkundige thuis in het bijzijn van haar moeder uitgereikt en Mark zat in het examenjaar van VMBO. We gingen uit en vrienden kwamen over de vloer. Achteraf kun je zeggen dat we die periode leefden op de 'automatische piloot'. In dit interview verwoorden we onze gevoelens en horen we dingen die we niet van elkaar wisten. Zo hebben we er nog nooit samen over gesproken, dat is best bijzonder!

'Mooi' afscheid
Toen onze moeder besefte dat haar sterven dichterbij kwam, ging ze dingen regelen. Zo gaf ze Willeke de ring die ze van vader had gekregen bij de geboorte van Mark. Aan Daniëlle vertelde ze welke kleding ze aan wilde na haar overlijden. Met Marten besprak ze haar uitvaartwensen en vroeg hem om na haar overlijden een door haar zelf geschreven gedicht en foto aan de kinderen te geven. Ook wilde ze nog naar 'Boer zoekt vrouw' kijken, we brachten de tv naar haar kamertje en haalden eten van de chinees. Het werd een avond om nooit meer te vergeten... Twee dagen later overleed Rolina. Er viel een last van onze schouders, omdat haar lijden nu voorbij was. De rauwe werkelijkheid drong nauwelijks tot ons door.

Uitvaart regelen
We hadden de dood niet eerder van zo dichtbij meegemaakt en wisten niet wat ons te wachten stond. De vraag van de uitvaartondernemer of we wilden helpen bij het verzorgen van onze moeder was voor Daniëlle als verpleegkundige vanzelfsprekend. Voor Willeke voelde het, na uitleg van wat er ging gebeuren, ook goed om te doen. Mark vond het niets en ging buiten een sigaretje roken. Toch kwam hij later met onze vader helpen bij onze moeder aankleden. Samen maakten we haar mooi en ze werd thuis opgebaard. Gek genoeg voelde dat al snel heel vertrouwd. De uitvaart regelden we met elkaar, als kinderen werden we overal bij betrokken. Het werd een persoonlijk afscheid en we waren onder de indruk hoeveel mensen er naar de uitvaart kwamen. We kijken terug op een mooi afscheid, het had niet beter gekund!

Posities herverdelen
Na de uitvaart gingen we al snel weer aan het werk of naar school, iets wat onze moeder gewild zou hebben. Zij is altijd de spil in ons gezin geweest en nu waren we zelf verantwoordelijk voor het huishouden en het samenleven als gezin. Zonder haar regie viel dat niet mee! De 'posities' binnen het gezin werden opnieuw verdeeld. Mark vond als 15-jarige het 'gemoeder' van de twee zussen maar lastig, na een poosje sudderen kwam dan zijn ergernis tot uitbarsting. Uit schuldgevoel naar onze vader wisselden we elkaar af als we gingen stappen, we wilden niet dat hij een hele avond alleen thuis zou zitten. Ook de uitvoering van de taken in het huishouden leidde tot frustraties. Het opstellen van een takenlijst was de perfecte oplossing. We zijn nu heel trots dat we het zo goed hebben gered met z'n viertjes!

Groot gemis
Het gemis van onze moeder ervaren we in dagelijkse dingen. In huis zijn nog veel van haar spullen en het is fijn om daar soms nog in te 'snuffelen'. Dit jaar gaan zowel Willeke als Daniëlle trouwen en daar had Rolina natuurlijk bij moeten zijn. We blijven haar missen als we ergens tegenaan lopen en het haar niet meer kunnen vragen. Maar wij moeten verder en willen niet in het gemis 'blijven hangen'. We zijn alle drie heel blij dat onze vader een nieuwe partner heeft ontmoet. Wetend dat hij iemand heeft waarmee hij zijn leven kan delen, maakt het uit huis gaan voor de zussen gemakkelijker.

Samen sterk
Het jonge overlijden van onze moeder heeft ons bewuster gemaakt van de dood. Zo komen we over enige jaren zelf voor de keus te staan of we willen laten onderzoeken of we erfelijk belast zijn met haar ziekte, zegt Willeke. Door haar geloof ervaart Daniëlle dat zij haar moeder ooit weer zal zien en dat geeft haar houvast om door te kunnen gaan. Mark vindt dat het leven gaat zo als het gaat en ik kan daar niets aan veranderen. We hebben geleerd dankbaar te zijn voor elke dag die je krijgt. In vergelijking met onze leeftijdgenoten merken we dat we ons veel minder druk maken om zaken die er niet echt toe doen. We zijn blij dat we na het overlijden als gezin nog een paar jaar samen zijn geweest. We hebben ervaren dat je niet alleen voor jezelf leeft en je elkaar nodig hebt. We kijken ondanks alles terug op een fijne periode en dit geeft vertrouwen voor de toekomst. Samen zijn we sterk en kunnen we het leven aan!

Uit de vele reacties op de columns blijkt dat er behoefte is om over dit onderwerp met elkaar in gesprek te zijn. De ervaring is dat het voor fijn kan zijn om uw verhaal te vertellen en anderen zich getroost en gesteund kunnen voelen door uw verhaal.

Wilt u ook uw verhaal en ervaringen delen met anderen? Of wilt u reageren naar aanleiding van dit interview? Neem gerust contact op met Herma van Zalk, info@addiouitvaartzorg.nl of telefoon 038 – 376 4123.