sneeuwklokljeIn de serie 'over de wieg tot en met het graf' gaat uitvaartondernemer Herma van Zalk met verschillende personen in gesprek. Zij krijgen indringende en intieme vragen voorgelegd over het leven en de dood. De interviews zijn heel verschillend en zeer persoonlijke verhalen.

Toekomstdromen

Het is aardedonker als ik in Oosterwolde het erf van het agrarische bedrijf van Wilco en Rianne oprij. Wilco en Rianne zijn de ouders van Lukas, Arwin en Amber. In februari wordt hun vierde kindje verwacht. Na hun huwelijk zijn ze vanuit Putten verhuisd naar Oosterwolde om daar samen hun agrarisch bedrijf op te zetten. In hun toekomstdroom zagen ze voor zich een gezin met spelende kinderen op het erf. Hun geluk kon niet op na de geboorte van hun zonen Lukas (2009) en later Arwin (2011). Dit geluk werd echter wreed verstoord toen Arwin twee weken na zijn geboorte totaal onverwacht overleed aan een hartafwijking. Een nachtmerrie was het. We belandden van de hemel in de hel!

Levenslot

We hadden tot dan weinig ervaring met de dood. Alleen het overlijden van opa's en oma's. Echter van een afstand, het regelen van de uitvaart was de taak van onze ouders. Er was verdriet, maar het is ook iets wat bij het leven hoort. Op de dood van Arwin waren we in het geheel niet voorbereid. Op onze leeftijd sta je daar doorgaans ook niet bij stil, we waren juist volop met leven bezig! Het voelde zo onrechtvaardig, we mochten Arwin wel ontvangen, maar hem zien opgroeien was ons niet gegeven. 'Waarom wij?', vroegen we ons regelmatig af. Maar we draaien deze vraag nu ook om 'Waarom niet bij ons, maar wel bij een ander?' Het kan gewoon iedereen overkomen.

Dit hoort niet!

grafWe realiseren ons dat de dood bij het leven hoort, je kunt het niet ontlopen. Maar het leven van Arwin heeft te kort geduurd, zo hoort het niet! Je wilt je kind zien opgroeien en wij zullen nooit weten hoe hij er uit had zullen zien of wat er van hem geworden zou zijn. Dat voelt als een groot gemis. Het grafje naast Arwin is nog steeds leeg. Als ik er heen ga, hoop ik dat dit nog zo is en blijft, want het verlies van je kind wens je niemand toe. Overigens kent elk leed zijn eigen verdriet en dat willen we ook niet zomaar met elkaar vergelijken.

Ieder je eigen verdriet

Wij gingen beiden heel verschillend om met het verlies van Arwin. Rianne wilde er veel over praten en ging regelmatig naar zijn grafje. Daar liet ik mijn emoties gaan en kon er dan weer even tegen. Ook had ik een heel sterk verlangen om bij Arwin te willen zijn, ik voel dat hij daar op ons wacht. Wilco kon zich minder voorstellen bij dat gevoel. We hebben immers ook zoveel moois hier samen, wat het leven waard maakt om geleefd te worden! Zijn manier om met het verdriet om te gaan was heel hard werken. Zo'n heftige gebeurtenis stelt je relatie flink op de proef. Elkaar tijd en ruimte geven om op eigen manier met het verlies om te gaan is essentieel, je raakt elkaar anders echt kwijt. Lukas, onze oudste zoon, heeft ons er ook doorheen gesleept. Voor hem ging het leven gewoon door en de zorg en aandacht voor hem bleef uiteraard onze verantwoordelijkheid.

Vasthouden en loslaten

Na het overlijden van Arwin hadden we geen idee wat er allemaal geregeld moest worden voor een uitvaart. We hadden er nooit over nagedacht en ook geen idee wat we wilden en wat er allemaal mogelijk was. De uitvaartleider heeft daarin veel voor ons betekend. Zij droeg ideeën aan, adviseerde en liet ons daarna rustig nadenken over de te maken keuzes. Zo stimuleerde ze mij om Arwin nog even in mijn armen te nemen als ik dat wilde. Als moeder voelde ik enorm de behoefte om hem nog tegen mij aan te kunnen houden en uit mezelf had ik dat niet gedaan. Juist zijn kleine lijfje nog even kunnen vasthouden heeft mij geholpen met hem te kunnen loslaten. We hebben ervaren dat het goed is om als nabestaande zoveel mogelijk zelf en bewust invulling te kunnen geven aan het laatste afscheid van je dierbare. Voor onze eigen uitvaarten laten we dat dan ook zoveel mogelijk over aan onze nabestaanden. Het moet hen houvast geven bij het verder gaan met hun leven.

Broodje en koffie

De uitvaart van Arwin was vanuit de kerk. Er zijn troostende woorden gesproken die ons, en vele anderen, vertrouwen en moed hebben gegeven voor de toekomst. Het doet ons goed dat ook mensen die niet of nauwelijks in de kerk komen hierdoor de troostende werking van ons geloof hebben ervaren. Na afloop van de uitvaart wilden we geen 'traditionele broodmaaltijd'. Nadat de predikant ons de oorspronkelijke betekenis had verteld dachten we daar anders over. Van oudsher is het bedoeld om de overgang naar het 'gewone' leven weer te maken. Een mooie uitvaart voor Arwin, dat was het laatste wat we voor hem konden doen en het moest perfect. De afsluiting met de broodmaaltijd geeft ons het gevoel dat we deze taak goed hebben volbracht. Symbolisch maakten we daarmee de stap naar het gewone leven.

Medeleven

Ons leven is na het overlijden van Arwin intenser geworden. Het heeft ons bijvoorbeeld geleerd relaties meer op waarde te schatten. We weten nu wie in moeilijke periodes ons tot steun kunnen zijn. De enorme hoeveelheid kaartjes en brieven die we weken en zelfs maanden later nog ontvingen hebben ons veel kracht gegeven. We realiseren ons nu pas hoe waardevol dit medeleven is. We sturen daardoor zelf ook sneller een kaartje aan anderen. We zijn ook teleurgesteld geraakt in mensen om ons heen, daardoor zijn we realistischer geworden in wat je van een ander kan of mag verwachten. De rauwe pijn en verdriet slijt, maar zijn lege plek zal altijd in ons midden blijven.

Levensvreugd

De dood van Arwin heeft ons bewuster leren leven. We genieten van elkaar en onze kinderen en doen ons best om er elke dag weer iets moois van te maken. We realiseren ons als geen ander dat het leven je wordt gegeven en dat sommige dingen je nu eenmaal overkomen. Het heeft ons gevormd en we zijn er intenser door gaan leven. Ook zijn we resoluter geworden in het nemen van beslissingen en genuanceerder geworden in ons denken. Hoe mooi je toekomstdroom er ook uitziet, jij bent niet degene die dat bepaalt. We hopen dat we onze kinderen een goede opvoeding kunnen geven en ze mogen zien opgroeien tot gelukkige mensen.

Uit de vele reacties op de columns blijkt dat er behoefte is om over dit onderwerp met elkaar in gesprek te zijn. De ervaring is dat het voor fijn kan zijn om uw verhaal te vertellen en anderen zich getroost en gesteund kunnen voelen door uw verhaal. Wilt u ook uw verhaal en ervaringen delen met anderen? Of wilt u reageren naar aanleiding van dit interview? Neem gerust contact op met Herma van Zalk, info@addiouitvaartzorg.nl of telefoon 038 – 376 4123.