gebouwIn de serie 'over de wieg tot en met het graf' gaat uitvaartondernemer Herma van Zalk met verschillende personen in gesprek. Zij krijgen indringende en intieme vragen voorgelegd over het leven en de dood. De interviews zijn heel verschillend en zeer persoonlijke verhalen.

 

Hospice

Sinds de start van de hospice, nu drie jaar geleden, is Joke Overeem directeur van 'De Regenboog' in Nunspeet. 'Palliatieve Zorg' loopt als een rode draad door mijn leven, eerst als kinderverpleegkundige en later in de ouderenzorg. Als verpleegkundige vond ik het belangrijk om het verblijf van patiënten in het ziekenhuis zo aangenaam mogelijk te maken. Ruim tien jaar werkte ik in Zendings-Diaconessenhuis Elim in Amerongen, daar heb ik een hospice opgezet naast het zorgcentrum.

Kind en ouders
Toen ik als kinderverpleegkundige werkte overleed er in mijn eerste nachtdienst een meisje van tien jaar oud. Dit heeft diepe indruk op mij gemaakt en ik ben naar haar uitvaart gegaan. De kinderen die op deze afdeling verbleven waren vaak al lang en ernstig ziek. Vanwege het regelmatige en langdurige verblijf bouw je als verpleegkundigen met de zieke kinderen en hun ouders een intense en intieme band op. De begeleiding gaat dan ook veel verder dan het leveren van verpleegkundige zorg, met name de ondersteuning van de ouders in zo'n ingrijpende situatie is van groot belang. Zo hebben we voor een jongen van 17 jaar die tijdens Oudjaar bij ons verbleef er een 'gezellige' avond van proberen te maken met lekkere hapjes en drankjes. Even niet de focus op het ziek zijn, maar proberen met elkaar 'gewoon' oudjaarsavond te beleven.

De Regenboog
Toen ik later werkzaam was in de zorg voor ouderen kreeg ik te maken met hun vaak bezorgde kinderen. Ook daar was een belangrijke taak het begeleiden van de kinderen in het ziekte- en stervensproces van hun ouder. Ik heb geleerd dat de feiten er zijn en daar, hoe erg het ook is, niets aan veranderd kan worden. Wat je wel kunt proberen is de situatie voor iedereen zo aangenaam mogelijk te maken. In mijn latere functies van manager en directeur van grote zorginstellingen miste ik het directe contact met patiënten en hun families enorm. Ik heb een sabbatsjaar genomen om me te bezinnen wat ik verder zou willen. En toen kwam de vacature van het hospice 'De Regenboog' op mijn pad.

Als thuis sterven niet kanGezellige mensen
Zo ben ik vanaf de start betrokken geweest bij het ontstaan van deze hospice. De hospice is er voor de mensen uit de gemeente Nunspeet, Elburg of Oldebroek, maar ook uit andere gemeente zijn 'gasten' welkom. De gasten van de hospice zijn mensen bij wie medisch gezien geen genezing meer wordt verwacht. Voor veel ernstig zieke mensen is de wens thuis te sterven in hun vertrouwde omgeving. Vaak kan dit met hulp van familie, buren of vrienden en ondersteuning van huisarts en organisaties in de thuiszorg. Soms wordt terminale thuiszorg echter te zwaar of is het praktisch niet haalbaar, dan is verblijf in een hospice een heel goed alternatief. In de hospice proberen we een 'huiselijk sfeer' te creëren voor onze gasten. Praktisch gezien mag hun kamer ingericht worden met spullen van thuis. Maar ook willen we weten wie onze gast is, waardoor we zoveel mogelijk kunnen aansluiten bij de beleving van de gast en zijn of haar familie.

Maatwerk voor gasten
In de palliatieve zorg willen we patiënt en familie zo goed mogelijk te betrekken bij en begeleiden in het stervensproces. Maatwerk dus! Waar heeft de patiënt last van en hoe kunnen we die zo goed mogelijk verlichten. Zo hebben we ons verdiept in complementaire zorg, dit is aanvullend op gewone zorg als hygiëne, eten en drinken. Verwend worden met een voetenbadje, warm kompres, hand- of voetmassage wordt door gasten ervaren als iets extra's. Hun gevoel van welzijn wordt er door bevorderd, het kan kalmerend en troostend werken. Ons doel is een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven: geen dagen toevoegen aan het leven, maar leven toevoegen aan de dagen...

Maatwerk voor naasten
Ook hebben we veel aandacht voor de naasten. Wat is hun behoefte en wat kunnen wij daar in betekenen. We willen een zo goed mogelijk sfeer creëren waarmee zij goede herinneringen kunnen overhouden aan het afscheid van hun dierbare. Een mooi voorbeeld is een dochter van een gast die hier wilde logeren om zoveel mogelijk bij haar moeder te kunnen zijn. Omdat zij haar baby moest voeden kwam haar kindje ook mee, voor ons heel vanzelfsprekend. De familie mag altijd blijven eten en slapen. Daarnaast proberen we ook de naasten te helpen bij het loslaten van hun zorgtaken, zodat ze zelf weer man, vrouw, zoon of dochter kunnen zijn in plaats van alleen maar 'zorger'.

Bijzondere momenten...
Bij de open haard in onze huiskamer is voor vele gasten, in lange slapeloze nachten, een plek geweest om hun levensverhaal te delen met een van onze verpleegkundigen. Soms worden heel persoonlijke en intieme gebeurtenissen verteld, waar ze nog nooit of zelden met naasten over hebben gesproken. Voor mensen die weten dat ze gaan sterven wordt de wereld heel erg klein, het is belangrijk dat ze dit op deze manier nog met iemand kunnen en willen delen. Het kan zoveel rust geven voor het sterven gaan... Niets moet echter, we gaan uit van onze gast.

Kerstavond
Naast de zorg proberen we ook in de hospice zoveel mogelijk invulling te geven het 'normale' leven. Zo gaf op een kerstavond een koor een mini-concertje in onze huiskamer. Een van onze gasten was een vrouw die regelmatig concerten bezocht in het Concertgebouw. Ze was te ziek om nog uit haar bed te komen. Liggend in haar bed hebben we haar feestelijk gekleed en met bed en al meegenomen naar de huiskamer. Speciaal voor haar werd een door haar gekozen lied gezongen, ze lag te stralen in haar bed. Ze noemde het later zelf de mooiste dag van haar leven. Dat is nu precies wat we voor onze gasten willen betekenen! Ze overleed op 2e Kerstdag...

Oprecht betrokken
In onze hospice wordt zorg verleend door tien verpleegkundigen die professionele zorg bieden en zo'n 80 vrijwilligers die ondersteunen in de zorg, zijn gastvrouw, bereiden maaltijden, maken schoon, verzorgen de was en onderhouden gebouw en tuin. Belangrijkste eigenschap van deze mensen is dat ze bereid zijn er voor de ander te zijn, zichzelf niet 'belangrijk' vinden en oprecht betrokken bij onze gasten. Alleen daarmee kunnen we een meerwaarde zijn in de laatst levensfase van onze gasten en de ondersteuning van hun naasten. Elk mens is bijzonder en heeft een eigen levensverhaal. Het is een voorrecht mee te mogen lopen in de laatste levensfase van onze gasten, vaak is er diepgaand contact en wordt als zeer waardevol ervaren door onze medewerkers. Het kan ons steeds weer ontroeren dat we dit mogen doen!

Wilt u reageren naar aanleiding van dit interview? Neem gerust contact op met Herma van Zalk, info@addiouitvaartzorg.nl of telefoon 038 – 376 4123.