Nog dagelijks komen er nieuwe feiten en ontwikkelingen naar ons toe over het coronavirus. En we merken het zelf: in verplicht thuiszitten, het niet kunnen bezoeken van dierbaren, de sluiting van allerlei voorzieningen. Het raakt iedereen en houdt ons allemaal bezig. De samenleving hergroepeert zich. Het kabinet heeft maatregelen genomen. Daarvoor bestaat grote draagkracht, wat blijkt uit de steun van bijna alle partijen, zelfs als er voor minister Bruins een opvolger van buiten de coalitie wordt benoemd. We hebben een gemeenschappelijke vijand, en die verenigt ons in de strijd daartegen.

Lees meer >

Regelmatig, ook nu, moet ik weer denken aan de Club van Rome. Deze groep wetenschappers uit allerlei landen boog zich over de wereldproblemen en de samenhang ervan. Toenemende welvaart en rijkdom riep ernstige vragen op over bevolkingsgroei, voedselproductie, uitputting van hulpbronnen, vervuiling e.d. De Club wilde regeringen stimuleren tot een gecoördineerde aanpak daarvan. In 1972 kwam hun rapport Grenzen aan de groei uit. Ik was toen 23 jaar, en het maakte nogal indruk op me. Sommigen wuifden de waarschuwingen weg, het zou zo’n vaart niet lopen. Ze dachten fout.  

Lees meer >

Je ziet het wel eens op sociale media: iemand post een foto van zichzelf en schoonmoeder (of iemand anders) in een eetgelegenheid achter de warme chocola met slagroom of een luxe lunch. Met het bijschrift ‘Gewoon omdat het kan’. Bedoeld zal zijn dat er geen verjaardag of andere speciale reden hoeft te zijn voor zo’n uitje. Laatst las ik het ook op een tegeltje in een toilet. Gewoon omdat het kan, op het toilet; maar heb je daar dan een keuze? De meeste mensen moeten daar toch regelmatig naartoe? Onzinnig dus, zulke teksten. Of niet?

Lees meer >

Het stond er echt: een op de vier Belgische werknemers heeft regelmatig last van een nachtmerrie over de baas. Dus niet een van de voorspelbare Belgische moppen, maar uitkomsten van een onderzoek. Onnozel als ik soms ben dacht ik eerst: wat lief, dat werknemers zo betrokken zijn op hun chef dat hun zorg over diens zware verantwoordlijkheid zelfs tot nachtmerries leidt. Buitengewoon sympathiek. Misschien kunnen ze eens een bloemetje voor hem of haar meenemen. Maar ik zat ernaast.

Lees meer >

Een film over twee pausen, kan dat een goed verhaal opleveren? Zo was mijn eerste reactie toen ik erover las. Totdat ik een paar recensies tegenkwam waarin er iets meer over werd verteld. We bleven nieuwsgierig en besloten te gaan kijken. Dat was in het Fraterhuis te Zwolle, op de klank af ook nog eens een passende naam bij deze film. We raakten direct geboeid. Het was een leerzame film, buitengewoon goed gespeeld, ik heb lange tijd niet zo gelachen en we waren niet de enigen die af en toe zaten te hikken.  

Lees meer >

Het is de tijd van de bespiegelingen: wat gaat het nieuwe jaar ons brengen? Veel programma’s, artikelen, interviews enzovoorts gaan over deze vraag. Ach, we weten het natuurlijk niet. Het is alsof je een moeizame tocht maakt naar de top van een berg, zonder te weten wat je aantreft als je daar bent aangekomen: een kerkhof van gestorven idealen, of een hoopgevend perspectief? Een dal vol problemen, of een groene weide? Waar staan we, wat zien we, en wat zegt dat over wat we kunnen verwachten?

Lees meer >

Mijn vrouw kijkt graag naar het programma ‘Droomhuis gezocht’ en ik mag van haar meekijken. Het gaat dan om mensen die in een ander land een nieuw bestaan willen opbouwen. Sybrand Niessing van Omroep Max sorteert een drietal huizen dat zo’n stel kan bekijken en beoordelen. Tenslotte kunnen ze een keus maken voor een van de drie. Vooraf wordt het budget genoemd dat men wil of kan besteden. En een aantal wensen waaraan die nieuwe plek idealiter moet voldoen, zoals een fraai uitzicht, ruimte voor dieren (room for a pony denk ik er dan altijd bij), een zwembad e.d. Bijna altijd wil men ook een gastenverblijf voor bezoekers. Dat klinkt logisch, maar is ook een beetje bijzonder.

Lees meer >

Ja, daar zit je dan weer raar te kijken: hij is vertrokken die goede Sint. Het zal voor hem en zijn hofhouding wel afkicken zijn. Zoveel indrukken, zoveel zinnen, wensen en reacties. Het eerste wat ze thuis doen is een mooi glas sherry drinken bij een uitgebreide evaluatie. Over de reis, het inkoop- en distributiesysteem, over de mix tussen wat werd gevraagd en werd gegeven, en ga zo maar door. Wij bergen de spandoeken tegen of voor behoud van Piet met een bepaalde kleur weer op, en kijken nog even in de garage of we niet toch nog iets kleins over het hoofd hebben gezien. Denk niet dat het voor de goedheiligman zo simpel ligt. Maar het is ook voor onszelf zinvol wat te evalueren.

Lees meer >

Nee, niet per ongeluk, ik schrijf expres perrongeluk. Het wordt een beetje nostalgisch. Af en toe kom ik wel eens met een kleinzoon op het perron om naar de stoppende of langsrazende treinen te kijken. In een bepaalde leeftijdsfase maakt dat indruk op hen. En ik had ineens een weemoedige flashback naar mijn eigen jeugd. Woensdagmiddag, of ’s zaterdags moesten we als jochies in de Zwolsche wijk Assendorp ons vermaken. Ik heb het over 1957. Nu had de vader van een vriendje van me de gewoonte om ons wat kleingeld te geven met de tekst “Hier, ga dat maar verbrassen”.

Lees meer >

Als het wat lijkt voor te stellen kijk ik er wel eens naar: een voetbalwedstrijd. Zoals deze week Ajax tegen Chelsea. Wat een wedstrijd! Al vrij snel stond Ajax voor met 4 tegen 1. Nou ja, kat in het bakkie denk je dan, even consistent doordraven en tel uit je winst. Maar dan voltrekt zich ineens een ramp: twee rode kaarten en een penalty tegen. Je vreest dat er nu een andere kat in het bakkie zal komen, namelijk dat Chelsea Ajax gaat inmaken. Met 11 tegen 9 spelers lijkt de Nederlandse kampioen een smadelijke nederlaag tegemoet te gaan. Maar nee, uiteindelijk eindigt de wedstrijd met 4 – 4. Na de vreugde in ons kamp barsten de analyses los.

Lees meer >

Apeldoorn is de eerste gemeente die een vuurwerkverbod wil invoeren. En daar zijn overtuigend veel goede argumenten voor. Lees maar de verhalen van chirurgen die onnodige en trieste operaties moeten uitvoeren bij mensen om beschadigde ogen te behandelen of inmiddels blind geworden jongeren op te vangen, afgerukte of zwaar verminkte ledematen moeten opereren of verwijderen. Medici en hulpverleners raken ontmoedigd, terwijl ze zelf toch ook graag thuis het feestje willen meemaken. Daarnaast de ongelooflijke klap die het milieu krijgt, de ellende die dieren ervaren, noem maar op. Dus: Apeldoorn verdient navolging.

Lees meer >

In 1913 onderzocht een Franse ingenieur hoe paarden presteren. Hij ontdekte dat de prestatie van twee trekpaarden voor een koets niet dubbel zo hoog is als de prestatie van één paard voor die koets. Dat verraste hem, en zo ging hij dit ook bij mensen onderzoeken. Hij liet meerdere mannen aan een touw trekken en mat de kracht die elk van hen leverde. Zo kwam hij erachter dat als twee mannen aan een touw trekken zij (gemiddeld) 93 procent inzet vertonen ten opzichte van de situatie waarin maar één man het touw trekt. Bij drie mannen was de prestatie 85 procent, en bij acht mannen nog maar 49 procent. Wat kun je met dat inzicht?

Lees meer >

Het zou een quizvraag kunnen zijn: wie horen in het volgende rijtje niet thuis: Amsterdam - Elburg - Giethoorn - Londen - Venetië - Wezep? Gevoelsmatig zou je zeggen: Giethoorn, Elburg en Wezep. Maar ik doel op Elburg en Wezep. Ook Giethoorn ligt in Nederland, maar heeft net als de buitenlandse steden een probleem, namelijk een verzadigingsniveau van toeristen en dagjesmensen. En dat kent Elburg niet in die omvang, en Wezep helemaal niet. De directeur van het Rijksmuseum Amsterdam zegt dat het daar ‘te vies, te vuig en te vol wordt’. Er bestaat dus zoiets als succes dat tot ellende kan leiden.

Lees meer >

Groente en fruit, je kunt ervan houden, of niet. Maar zet achter beide woorden ‘tijd’ en het gaat over iets heel anders. Komkommertijd: de tijd van weinig nieuws, vaak in relatie tot het reces van de Tweede Kamer, of afnemende activiteit van de media. Pruimentijd: bekend van de uitspraak ‘tot in de pruimentijd’. Historisch gezien als een afspraak voor een nieuwe ontmoeting ‘volgend jaar, zelfde tijd’. Maar ik denk dat het onder ons meer gebruikt wordt met de betekenis van ‘misschien wel nooit’. De komkommertijd biedt me mooi de gelegenheid na te denken over iets dat waarschijnlijk in de pruimentijd zal gebeuren.

Lees meer >

Beetje bedrieglijke kop, want dit gaat niet over verliefdheid. Hoewel … Nee het gaat om indringers. In de geschiedenisles op de lagere school moesten we opdreunen ‘400 jaar na Christus: Grote volksverhuizing, begint in het oosten.’ Bizar dat dit in onze tijd niet vreemd klinkt nu zoveel volken en mensen op drift zijn. In de 2e tot 5e eeuw ging het om Hunnen, Kelten, Slavische volken, Visigoten, Ostrogoten, en vooral Germanen. Ze verdreven het west-Romeinse rijk. Maar aan dat ‘begint in het oosten’ moest ik denken toen ik nadacht over een andere volksverhuizing, namelijk die van insecten en vergelijkbare levende organismen.

Want ga maar na, in een paar maand tijd stond de berichtgeving vol over de eikenprocessierups, de buxusmot, de tijgermug, de reuzenteek, het mediterane draaigatje (ook wel Dracula-mier genoemd), de Afrikaanse fruitmot, en vanmorgen lees ik over de schorskever, die weer vanuit Duitsland ons kan gaan bedreigen. Misschien is er als deze column verschijnt al weer een volgende engerd gesignaleerd, waarbij ik dan het liefst kies voor de pannenschraper, een klein beestje dat zich tegoed doet aan het mos op onze dakpannen. Ik weet niet of dat diertje bestaat, maar het zou wel handig zijn.

Als deze beestjes naar onze maatstaf schadelijk of hinderlijk zijn gaan we ze bestrijden. Dat varieert van bespuiten of wegzuigen tot gewoon het seizoen afwachten. Er zou - dacht ik - eigenlijk één slimme methode moeten zijn; zoals in die reclame ooit van een bepaalde stofzuiger ‘hij klopt en hij veegt en hij zuigt.’ Maar sinds deze week zit ik op een andere denklijn. Dat begon met een goed artikel over wespen. Als wespen zoetigheid vinden seinen ze dat door aan soortgenoten, en dan komen er dus meer. Je kunt dan bijvoorbeeld op afstand van je terrasje wat rottend fruit neerleggen, dat leidt mooi af. Oké. Maar misschien belangrijker: hou je gewoon rustig. Als je gaat meppen maak je ze agressief.

De oplossing ligt dus niet altijd in spuitbussen e.d., maar soms in ons gedrag. En kijk: dan ineens dat onderzoek in Exeter, zuidkust Cornwall, Engeland. Mensen klaagden over het steelgedrag van zilvermeeuwen. Je zit vredig een patatje-oorlog te eten (fish-n-chips mag ook) en ineens gaat de vogel in duikvlucht en neemt een deel van je lunch weg. Wat ontdekte nu de Universiteit? Dit: als je een meeuw aanstaart gaat die uiteindelijk in de meeste gevallen zonder voedsel weer weg. En als zo’n meeuw dan toch het lef heeft iets te pikken dan gaat dat gemiddeld 21 seconden langzamer dan bij een vogel die niet wordt aangekeken. Je kunt in die paar seconden dus rustig dooreten als je het dier maar blijft aanstaren. Wel met je rug tegen de muur gaan zitten, want je hebt geen ogen in je achterhoofd, en dan zou de meeuw daar alsnog kunnen toeslaan.

Dit is toch fantastisch nieuws! Wij mensen kunnen dus door ons gedrag greep krijgen op ongewenst gedrag van dieren die ons te na komen. Staren heeft daarbij invloed als het om meeuwen gaat. Wellicht ook bij gieren, maar die zijn hier nog niet. Dus ga ik als de buien weg zijn dat ook proberen bij de wespen die nogal eens onze tuin bezoeken. Nu ik erover nadenk klopt de uitkomst van het onderzoek eigenlijk ook precies bij mijn eigen ervaring, hoewel ik me daar tot nu toe nog niet van bewust was. Ik zit namelijk buiten regelmatig in de lucht te staren; en werkelijk: zelden laat zich hier een grote zilvermeeuw zien. Misschien moet ik dat ook nog eens uittesten met een zak patat in de hand.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)